Arheološko blago smješteno unutar gradskih zidina

Posjeti.ba

Turističko-informativni portal

logo-01

Arheološko blago smješteno unutar gradskih zidina

 

 

Zidovi su u katakom­bama bili često oslikani motivima vjere ispisani grafitima kojima su izražene razne poruke

Đuro Basler u svojoj knjizi Kršćanska arheologija, objašnjava kako se u periodu kasne antike javlja poseban način sahranjivanja koji je svojstven samo tadašnjim kršćanima, a to je sahranjivanje u katakombama. Običaj pokopavanja mrtvaca u prostorima tipa katakombi bio je prakticiran još u starom Egiptu, ali i kod helenističkih Grka, pa i Etrušćana. Za kršćane su ti uzorci mogli doći iz Galileje gdje je taj običaj bio raširen. (Basler, 1990, 37).

Osnovna arhitektonska karakteristika katakombi jesu podzemni hodnici te specifična udubljenja u zidu koja predstavljaju mjesta ukopa. Zidovi su u katakom­bama bili često oslikani motivima vjere ispisani grafitima kojima su izražene razne poruke. Mrtvaci su tu ležali in pace ili in domirio, za razliku od poga na koji su grobove smatrali mjestom što je posvećeno bogovima Manima.(Basler, 1990, 37)

Katakombe u Jajcu datirane su u period 15. stoljeća, smještene su unutar gradskih zidina i zapravo predstavljaju podzemnu crkvenu građevinu koja je uklesana u živu stijenu. U prilog tome ide i činjenica da građevina ima narteks, tj. predvorje, naos, baptisterij, krstionice i prezbiterij. Građevina je orjentirana u pravcu jug-sjever. Sam grad Jajce prvi put se u historijskim pisanim izvorima spominje u kontekstu vlasništva Hrvoja Vukčića Hrvatinića, a na ulazu u narteks građevine isklesan je nedovršeni grb koji se dovodi u vezu sa njegovom vladavinom. Grb je isklesan kraj muške figure koja u ruci drži spušten mač, dok je kraj nje smještena ženska figura koja u duci drži krin, tj. ljiljan. Na zidovima naosa, centralnog dijela svetišta, uklesan je simbol križa, a sa njegove dvije strane nalaze se sunce i polumjesec. Simboli sunca i polumjeseca isklesani su i u kripti, koja predstavlja prostoriju za izvođenje obreda, a tu se nalazio i oltar.

Katakombe su 1962. godine upisane su u Registar nepokretnih dobara, a na sjednici održanoj 21. januara 2003.. godine donesena je odluka kojom je ova građevina uvrštena na listu nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine.

 

 

AUTOR

Zerina Kulović

 

Organizovanje časova u prirodi

Organizacija i edukacija populacije o lokacijama koje nas se sviju tiču

Organizovanje izleta

Organizacija izleta i prevoz na sve lokacije koje Vas zanimaju

Organizovanje obilazaka historijskih lokacija

Organizovanje višednevnih obilasaka historijskih lokacija, adrenalinskih parkova i manifestacija iz sfere kulture

Najbolji smještaj i hrana

Pronađite najbolju lokaciju za sebe u bilo kom dijelu BiH

Designed by Armin Bečić

Copyright Mapa kulture

Visoko u Osmanskom carstvu do 17. st.

Posjeti.ba

Turističko-informativni portal

logo-01

HOME


TOP MJESTA


TOP AVANTURA


TOP GRAD


BILO NEKAD


TOP HOTEL


TOP RESTORAN


OSTALO


















Povratak na kategoriju ostalo

Visoko u Osmanskom carstvu do 17. stoljeća

Turizam, tradicija i jos ponešto

Srednjovjekovni grad Visoko prvi put se spominje 1355. godine u povelji kralja Tvrtka I. Pojam grada u srednjem vijeku podrazumijevao je glavni trg gdje su se razmjenjivale potrepštine ali i razmjena plemenitih metala iz rudnika u svojoj blizini. Bio je i središte urbanog razvoja gdje je u mjestu Mile, današnji Arnautovići bilo sjedište crkve sv. Nikole, grobnog mjesta bosanskih vladara, ali i mjesto gdje se stanak okupljao.  Stjepan II Kotromanić je u Visokom, vladarskom mjestu i središtu bosanske države, izdao više povelja. Arheološka istraživanja pokazuju da je Visoko od prvih dana bosanske države bilo vrlo značajan upravni centar. Podgrađa ispod Visokog prvi put se spominju 1362. godine, ali se može zaključiti da je ovo mjesto postojalo i prije. Već tada je u Visoko pristizalo sve više dubrovačkih trgovaca a vremenom će postati i trg. Tome je doprinio prvenstveno geografski položaj, potom povoljne saobraćajne i privredne okolnosti

[umetnime]

Kada govorimo o gradu Visoko i o tome kada dolazi pod Osmansku vlast, treba istaći da su Osmanlije nakon smrti Sandalja Hranića 1435. godine, provalile u srednju Bosnu, porušivši više manastira i crkava. Tom prilikom osvojeno je nekoliko tvrđava među kojima i Vrhbosna, gdje je 1436. godine prenijeto i namjesništvo. Iste godine osvajena je Srebrenicu i Zvornik, te je vjerovatno tada i Visoko bilo pod vlašću Osmanlija. Poznate su dvije vakufname iz 1477.  i 1526. godine. Po prvoj Visoko je selo, a po drugoj kasaba sarajevske nahije. U toj najranijoj fazi vlasti, Visoko nastavlja da živi svoj raniji život, gotovo netaknut u privrednom i društvenom pogledu.

U formiranju grada Visokog orijentalno – islamskog tipa, veoma značajnu ulogu je odigrao bosanski namjesnik Ajas-paša, koji je dao podići komplekse građevinskih objekata koji su činili jezgro novog grada. Sagradio je most na rijeci Bosni, mnoge trgovačke dućane i javna kupatila. U XV stoljeću podigao je zaviju, vjerovatno u periodu između 1485. i 1489. godine,  služila je sličnoj svrsi kao i imareti tj. javne kuhinje. Ajas-beg je također uvakufio jedan hamam, više dućana i bostan u Visokom.

U XVI stoljeću dolazi do stabilnijeg uticaja na kulturu i način života u Visočkoj nahiji. Glavni činioci u razvoju kulture u Visokom su bile džamije  i njihovi službenici. Doprinos orijentalnoj kulturi dao je i Nasuh Matrakči koji je živio u Visokom početkom XVI stoljeća. Političke prilike su također djelovale kod razvoja grada, te nakon bitke na Mohaču 1526. godine  i pomjeranjem osmanskih granica na sjever stvorit će se uslovi za stabilizaciju razvoja grada. U tom će periodu ujedno i dostići status kasabe. Prva podignuta džamija je Šerefudinova, nazvana po osnivaču,Alaudinu, sagrađena je između 1516. i 1524. godine, a oko nje je time i nastalo prvo muslimansko naselje.  Prema Kreševljakoviću najstarija džamija u Visokom je u Perutac mahali i sagradio ju je hadži Ibrahim, a poslije nje je Šerefudinova džamija, neisključujući i suprotnu mogućnost.. Godine 1526. podignuta je i prva osnovna škola u kojoj su muslimanska djeca dobivala osnovna znanja. Podigao ju je Mustafa, sin Ishakov, zvani Muslihudin Čekrekčija.  U ovoj školi djeca su učila arapski jezik i pravilno učenje Kur’ana. Ova škola je prva organizovana škola institucionalnog tipa u našim krajevima. Mahala Čekrekči Muslihudina sagrađena je uz samu školu. Prvi objekti nakon Osmanskog osvajanja sagrađeni su oko Ajasbegovog hamama, tu se nalazi i čaršija te dućani.. Proces razvoja Visokog nastavlja se i u XVII stoljeću gdje je stabilizacijom vlasti počeo da se širi sam grad. Počele su se graditi nove gradske četvrti, najveća je bila mahala Alaudinove džamije, formirano u blizini istoimene džamije koju je sagradio Alaudin Šerefudin. Džamija je sagrađena između 1540. i 1570. godine. U periodu između 1570. i 1604. godine sagrađena je mahala Piri-paše. Osmanlije su u Visokom promjenili konfesionalnu strukturu čime su stvoreni uslovi za širenje i uspon kulture, a kršćanska kultura se polahko počela sužavati.. Treba istaći da je razvoj kulture tekao uporedo sa razvojem gradova.

[umetnime]

U Visokom veliki značaj ima prerada stočnih proizvoda, prvenstveno prerada kože, odakle su se razvili kožarski, sarački, krznarski i obućarski zanati. Koliko je važan bio zanat vezan za kožu govori i postojanje mahale tabaka Murevveta, koja je formirana prije 1570. godine, pored nje mnoge mahale su nosile ime po zanatima. Tabaci su bili najbrojnije zanatlije u Visokom, njihov kapacitet je bio iskorištavan kada se u Evropi pojavila velika potražnja za kožom, nakom čega će raditi i na izvozu. Visoko se razvijalo i kao tržišni centar, te se nalazilo na raskrsnici važnih promentica. Dolinom rijeke Bosne povezivala se sa Panonijom a drugi sa ušćem Neretve dalje prema Ugarskoj. Uz to rudarska središta su bila u neposrednoj blizini preko čega je išao promet preko kojeg se uvozila roba iz Venecije, Dubrovnika i drugih gradova.

Visoko je dolaskom Osmanlija izgubilo svoj značaj koji je imalo za vremena srednjovjekovne Bosne. Sada ono biva u zaleđini događaja, a centralne stvari se prebacuje u Sarajevo. To je sa jedne strane pozitivno tek toliko da Visoko ne trpi upade i nema toliku bitnost kao što ima Sarajevo, pa se s tim u vezi i manje iscrpljuje ekonomski i vojno. Nije središte događaja i puteva pa je manje upada na teritorij i manja je vjerovatnoća uništavanja grada. Negativan faktor je što ne uživa značaj koji bi doveo do još većeg razvoja grada kako kulturno, urbano i privredno tako i socijalno i demografski. Ipak, pošto se Visoko nalazi nedaleko od Sarajeva, time su i određeni putevi usko vezani za Sarajevo čime je dobio na značaju i izgradnji. Usponom Osmanskog Carstva dolazi do uspona i gradova, koji su politiku Porte uvijek preživljavali kroz razne poreze i namete. Zato i grad Visoko svoj razvojni put prati linijom razvoja čitavog Carstva, kao neodvojive cjeline unutar mnogih promjena.

Svoj razvojni put prati linijom razvoja čitavog Carstva, kao neodvojive cjeline unutar mnogih promjena.

AUTOR

Nejra Muhamedagić

Organizovanje časova u prirodi

Organizacija i edukacija populacije o lokacijama koje nas se sviju tiču

Organizovanje izleta

Organizacija izleta i prevoz na sve lokacije koje Vas zanimaju

Organizovanje obilazaka historijskih lokacija

Organizovanje višednevnih obilasaka historijskih lokacija, adrenalinskih parkova i manifestacija iz sfere kulture

Najbolji smještaj i hrana

Pronađite najbolju lokaciju za sebe u bilo kom dijelu BiH

Designed by Armin Bečić

Copyright Mapa kulture